اسپاندکس چیست؟
 اولین لیف فیلامنتی است که در سال ۱۹۵۹ ،  ۱۳۳۸ توسط شرکت دوپونت امریکا بصورت تجاری و انبوه تولید شد.

اشتباه رایج در جوراب بافی؟

اسپاندکس و لایکرا  همان کش هستند  ولی دربین تولید کنندگان جوراب اسپاندکس مفهوم دیگری دارد ، تولید کنندگان جوراب به ترکیب نخ پلی استر که از بین آن کش عبور داده شده است اسپاندکس می‌گویند.

چرا به کش اسپاندکس می‌گویند؟

 ما در غرب چیزی داریم به اسم برند که متاسفانه جای آن واقعا در صنعت کشورمان ایران خالیست. گاهی این برند بقدری معروف و بزرگ میشود که عوام دیگر اسم برند را به عنوان نام و ماهیت کالا استفاده می‌کنند مثل کلینکس بجای دستمال کاغذی ، ریکا بجای مایع ظرفشویی ، تاید به جای پودر لباسشویی و …
اسپاندکس و لایکرا هم همین قضیه برایشان پیش آمده است و این دو نام برند های تجاری هستند که بر روی الاستان ها ، کش ها و یا به عبارتی بر روی پلی اورتان ها گذاشته شده اند.

اسپاندکس

اسپاندکس

اشتباهات تلفظی

تلفظ لایکرا درست است اما اکثرا لاکرا گفته می‌شود.  گاها مشاهده شد که به جای اسپاندکس  ، اسپانتکس گفته می‌شود. بیایید سعی کنیم درست تر تلفظ کنیم.

چرا در پارچه بافی به اسپاندکس ، اسپان می‌گویند؟

+ در پارچه بافی و کارخانه ها به پارچه ای که در آن ها کش استفاده شده باشد باشد می‌گویند لایکرا و در اکثرا موارد به جزئ دومی که به همراه کش استفاده شده است هم اشاره میشود مثلا میگویند پارچه ویسکوز لایکرا – پنبه لایکرا -ویسکوز اسپاندکس – پنبه اسپاندکس .
و اشتباه رایج تر در صنعت تولید پارچه استفاده کلمه اسپان بجای اسپاندکس است. همان کاری که ما با اسم دوستانمان انجام میدهیم مثلا “پری” بجای “پریسا” در حالی که اسپان در انگلیسی به معنی ریسیده شده (spun) است که متضاد کلمه فیلامنت است . و اگر به این مورد واژگانی نگاه کنیم در اسپان و اسپاندکس زمین تا آسمان تفاوت وجود دارد.
(همین اسپان و اسپاندکس در دوران دانشجویی موقع کارآموزی در کارخانه نقشین ما رو کلی حیرون و گیجمان کرد.)

معنی و مفهوم نخ اسپان چیست؟

نخ از الیاف بدست می آید یعنی با ریسیدن الیاف ، نخ تولید میشود.  الیاف به دو دسته تقسیم می‌شوند
۱. فیلامنت  (filament) :  به الیاف یکسره فیلامنت می‌گویند. مثلا ابرایشم یک فیلامنت است ، نخ ترویرا  فیلامنت است.

۲. استیپل (staple) :  پارچه ای که از نخ های فیلامنتی پافته میشوند زیر دست سختی دارند و  اکثرا هنگام استفاده فرد احساس راحتی نمی‌کند برای همین کارخانه ها برای اصلاح خواص و راحتی پارچه و لباس  الیاف فیلامنتی را برش میدهند بعد آنها را مثل پنبه می‌ریسند.  در انگلیسی به نخ های استیپلی که ریسیده شده اند اسپان spun می‌گویند. 

اسپان : اصطلاحیست که اکثرا برای نوعی نخ پلی استر (تکه تکه شده ) به کار می رود که البته مفهوم دقیق آن نخ هایی است که الیاف آن تکه تکه هستند و حالت یکسره ندارند و فقط مربوط به پلی استر نمی شود . اسپان بودن یک نخ به ردوبدل هوا در لباس کمک میکند.

 نخ اسپاندکس (spandex) ، نخ لایکرا (lycra) الاستان (Elastane) نوعی از الیاف مصنوعی هستند که بر پایه اورتان هستند و به آنها پلی اورتان می‌گویند. 

اسپاندکس ، پلی اورتان ، لاکرا ، کش

اسپاندکس ، پلی اورتان ، لاکرا ، کش

این الیاف توسط توسط شیمیدانی به اسم جوزف شیورس Joseph Shivers در شرکت دوپونت آمریکا اختراع شده اند. این الیاف را در آمریکای شمالی با نام اسپاندکس می‌شناسند و در قاره اروپا بیشتر از لغت الاستان استفاده میگردد . و همچنین در کشور های ایرلند ، اسپانیا ، برزیل ، انگلیس ، آرژانتین، استرالیا ، نیوزلند و اسرائیل بیشتر از لغت لایکرا استفاده می‌گردد.

تفاوت بین لاکرا و اسپاندکس و کش چیست؟

اگر بخواهیم تفاوتی بین لایکرا (لاکرا) و اسپاندکس اعمال کنیم می توان گفت ، شرکت دوپونت اسپاندکس را اختراع کرد ، سپس تیم تحقیقاتی این شرکت لیف کشسانی دیگری را ساخت که در دماهای بالا هم مقاوم بود و نام لایکرا را برای آن انتخاب کرد خلاصه وار میتوان گفت : اسپاندکس همان کش است ولی لایکرا کشی است که در دما های بالا مقاومت اش را ازدست نمیدهد و در کل تفاوتی بین این دو وجود ندارد.

اسپاندکس

اسپاندکس برگرفته از لغت (expands) به معنی گسترش یابنده است . لاکرا بسیار مقاوم بوده و قابلیت کشش تا ۵ برابر طول عادی خود را داراست و هیچ آسیبی به بافت پارچه وارد نمی شود، به همین علت از این الیاف در صنعت پارچه برای تولید انواع لباس ها استفاده می شود چرا که به هر اندازه که کش بیاید دوباره به حالت اولیه خود بازمی گردد. حتی اگر این پارچه را با آب بسیار گرم شستشو دهید و آویز کنید پس از خشک شدن خواهید دید که هیچ تغییری در سایز و اندازه و بافت آن ایجاد نشده است.

نخ لاکرا را معمولا با انواع نخ های دیگر ترکیب می کنند و نمونه لاکرای آن پارچه بخصوص را تولید می کنند. حتما اسم هایی مثل پنبه لاکرا، جودون لاکرا، کرپ لاکرا (کرپ کش) و … به گوشتان خورده. این ها مثال هایی از ترکیب نخ لاکرا با موارد دیگر هستند.

+ نخ لاکرا یا اسپاندکس در پروسه تولید پارچه همانند نخ های دیگر به پارچه اضافه می شود که پارچه ی تولید شده اصطلاحا پارچه لاکرا نیز نامیده می شود.

اینکه میگن تفاوت این دو در تحمل حرارت  است  اونجا خودشو نشون دارد : ما میخواستیم برای تولید جوراب نانو دما رو تا ۱۴۰ درجه بالا بردیم  در نتیجه کش جوراب خراب شد و به عبارتی وا رفت اما  در صنعت پارچه بافی چون در تار یا پود پارچه ها بجای اسپاندکس لایکرا استفاده میشود  دما را تا ۱۹۰ درجه هم افزایش دهیم هیچ مشکلی پیش نمی‌آید.

مراحل تولید اسپاندکس
به چهار طریق می‌توان این نخ را تولید کرد.
۱. ذوب ریسی – melt extrusion
۲. خشک ریسی – solution dry spinning
۳. تر ریسی – solution wet spinning
۴. ریسندگی واکنشی – reaction spinning

تقریبا ۹۵% اسپاندکس جهان به روش محلول ریسی –خشک ریسی تولید میگردد که خود خشک ریسی دارای پنج مرحله می باشد:
۱.مرحله یکم تولید پلیمر اولیه از منومر ها می باشد. در این مرحله منومر ها گلیکول را با دیسوسیانیت به نسبت های یک به دو ۱:۲ مخلوط میگردد تا پلیمر اولیه ایجاد گردد.
۲. در این مرحله پلیمر آماده شده از مرحله یک را با مقدار برابر دی آمین مخلوط می کنند. این واکنش را با نام ” رشد زنجیر پلیمری ” میشناسند.
سپس محلول حاصله را با DMAC رقیق میکنند تا برای ریسیدن آماده شود.
۳. مواد پلیمری را به وسیله اکستروژن تولید به الیاف میکنند.
۴. الیاف تولید شده را کنار هم میگذارند تا به زخامت دلخواه و مورد نیاز برسند. درضمن الیاف اسپاندکس علاقمند هستند مه به یک دیگر بچسبند ، بخاط همین است که یک رشته از الیاف شامل چند الیاف ریز تر میباشد.
۵. و در آخر بر روی الیاف تولید شده عملیات تکمیلی انجام میگردد تا برای استفاده در صنعت مناسب گردد.

ابتکارات ایرانی  در تولید نخ اسپاندکس – ویدئو

ایده جالب ساخت دستگاه تولید اسپاندکس جوراب بافی در خانه

تولید کش ماسک

برای تولید کش ماسک از نخ اسپاندکس استفاده می‌شود که ترکیب نخ پلی‌استر جوشی با کش است. برای توضیحات دقیق از تولید کش برای ماسک‌های طبی  اینجا کلیک کنید.

۱۶ پاسخ
  1. حسن
    حسن گفته:

    بسیار جامع استفاده کردم لطفا راهنمایی کنید آیا در تهیه نخ تریکو از همین مواد استفاده می‌شود آیا؟

    پاسخ
  2. دوران راهبی 09120279821
    دوران راهبی ۰۹۱۲۰۲۷۹۸۲۱ گفته:

    سلام و درود
    دوست عزیز یا با دستگاه کامپیوتری شروع کنید یا اصلا شروع نکنید
    برای سود آوری معقول هم حداقل ۲ دستگاه نیاز دارید اما در نظر داشته باشید که استارت کار را با یک دستگاه میزنید
    دستگاه دست دوم تمیز ۷۵الی ۱۱۰ میلیون قیمت دارد ، و آکبند آن ۱۰۳ الی بهترینش که مارک ویلت باشد هست ۱۲۰ میلیون.
    چون مبتدی هستید و سر رشته ای از کار ندارید سعی کنید استارت را با دستگاه های آکبند بزنید مگر اینکه دستگاه دست دوم بدرد بخور گیرتان بیاید. دستگاه آکبند عملا تا دو سال اذیتی ندارد و اگر برند ویلت را تهیه نمایید دو سال گارانتی دارد.
    شما علاوه بر دستگاه جوراب بافی به چند لوازم جانبی از جمله سردوز ، اتو و پمپ باد نیاز دارید که سه تا باهم حدود ۱۰-۱۵میلیون تومان میشود (سعی کنید این سه وسیله را دست دوم بگیرید ) . در ضمن این لوازم جانبی برای ۴ دستگاه جوراب بافی کفایت میکند.
    برای استارت کار هم به ۱۰الی ۱۵ میلیون تومان نخ بسته به توان مالی تان نیاز است.
    سرعت تولید دستگاه های کامپیوتری تقریبا هر ۲۴ ساعت ۲۰ جین جوراب مردانه و یا هر ۲۴ ساعت ۲۴ جین جوراب ساق کوتاه است و هر جورابی دلتان خواست میتوانید تولید کنید ، البته به جز شیشه ای پارازین.
    هر نفر میتواند همزمان ۸ دستگاه کامپیوتری را اداره کند.
    +صدای دستگاه هم اندازه یک جارو برقی است
    ⚪️اگر دستگاه گرفتید حتما باید ۲۴ ساعته باهاش کار کنید ، خراب نمیشن. حیفه دستگاهی که ۶۵-۸۰ میلیون هزینه میکنید یک ساعتم بخوابه.
    برق سه فاز نیاز دارد. اما با ۲۰۰ هزار تومان دستگاه را میتوانید تک فاز کرد و به راحتی در خانه شروع به کار کنید.
    در ابتدای شروع کار اگر در خانه فعالیت نمایید به هیچ مجوزی نیاز ندارید انشالله چند ماه بعد اگر خواستید خودتان و کارگر هایتان را بیمه کنید سریع مجوز میگیرید.
    درضمن اگر محوز داشته باشید به شما برق سه فاز با تعرفه صنعتی میدهند و هزینه مصرف برقتان خیلی کاهش میابد و جبران اون اندک مالیاتی که میدهید را میکند.
    سود شما به ازای تولید هر جین جوراب معمولی رو به متوسط حداقل ۱۰هزار تومان است. این مبلغ سود خالص شماست یعنی هزینه برق و کارگر قبلا کسر شده است.(در ضمن جنسی تولید کنید که حد اقل ۱۰ تومن سود را داشته باشد تا دو سال دیگر پشت سرتان را نگاه کردید به جایی رسیده باشید- خیلی از تولید کننده ها ۱۲ الی ۱۵ تومن را براحتی در هر جین جوراب سود میکنند- جوراب اعلا هم ۲۵ الی ۵۰ هزار سود دارد).
    با ضرب و تقسیم ساده متوجه میشوید که اگر سی روز در ماه کار کنید ، و روزی ۲۴ ساعت بعبارتی دو شیفت دوازده ساعته در یک ماه با دو دستگاه حدود ۱۰۰۰ الی ۱۲۰۰ جین تولید خواهید داشت. البته بقدری باید در بازاریابی زحمت بکشید تا بتوانید این حجم از تولید را بفروشید. موفقیت شما به قدرت بازاریابی شما وابسته است. ۱۲۰۰ جین تقریبا میشود دو تا نیسان آبی !!!
    با داشتن دو دستگاه ۳ نفر مستقیم شاغل میشود. بعبارتی علاوه بر خودتان به دو نفر دیگر شغل ایجاد کرده و کارآفرینی میکنید.
    -جوراب بافی جزو مشاغل سخت حساب میشود و ۲۰ ساله بازنشست هستید . و دولت برای کسب و کارهای کوچک مزیتی در زمینه بیمه ایجاد کرده و تا ۵ نفر کارگر را میتوانید بجای ۲۷ درصد حق بیمه با ۱۰ درصد بیمه نمایید . و وام های خوبی هم در نظر گرفته شده است که باید به صنعت و معدن شهر خودتان مراجعه نمایید در ضمن سعی کنید برای شروع سمت وام نروید بلکه برای توسعه کارتان وام بگیرید.
    ⚪️ در جوراب بافی هم مثل تمام کار های دیگر سختی خودش را دارد و حدود ۶ ماه خاک خوری دارد و دلیل این خاک خوری هم این است که باید در بازار به عنوان تولید کننده جا بیوفتید و مردم شما را بشناسند اما اگر همت کافی به خرج دهید مطمئن باشید موفق خواهید شد.
    محصولی هم که تولید میکنید جوراب است و فوق العاده پر مصرف. هر چقدر در امر بازاریابی زحمت بکشید همانقدر فروشتان بالا خواهد رفت.
    همانطور که در کتاب جوراب بافی گفتیم سعی کنید بعد از تولید خودتان را محدود به شهرتان نکنید بلکه استانی و حتی کشوری فکر کنید و محصولاتتان را به کل کشور ارائه دهید. در ضمن بازار ایران جای کار زیاد دارد و اصلا وقت نمیکنید که به صادرات فکر کنید. افغانستان ، و عراق هم بازار های بکری دارند.
    در ضمن کمیته امداد و بهزیستی هم داره وام میده و نیازی نیست حتما عضو باشید فقط باید یکی دو نفر از اونجا بیارید سر کار.
    + راسی با دستگاه کامپیوتری همه رقم جورابی میتوانید تولید کنید ، محدودیت طرح ندارد . اگر نخ خوب استفاده کنید جوراب خوبی تولید میکنید درست مانند ترکیه ، اگر نخ بد بدید جوراب ضعیف تحویل میگیرید مثل مترو.
    کار کردن با دستگاه هم بی نهایت ساده است
    + سایز دستگاه هم : در یک اتاق ۳*۴ راحت دو تا دستگاه + لوازم جانبیش جا میشه و میتونید کار کنید
    برای آموزش هم کلاسهای آموزشی در تهران برگزار میشود.

    پاسخ
  3. ناشناس
    ناشناس گفته:

    با سلام،میخوام برای تولید نوعی کش ۲ سانتی از اسپاندکس ۴۰/۷۰ استفاده کنم که میبایست تاب نیمی از آنها s و تاب نیم دیگه z باشه و قرار شده نخ نایلون ۷۰ را هم خودم تهیه کنم و به شرکت مزبور بدم.خواسم بپرسم که آیا تاب نخ نایلون ۷۰ هم میبایست بصورت ۵۰/۵۰ S&Z باشه؟یعنی فرضا اگه ۱۰ دوک نایلون داریم میبایستی ۵ تا تاب اس باشه و ۵تا دیگه تاب زد که اسپاندکسی که بمن تحویل میدن تابش نصف اس و نیم دیگه زد باشه؟یا فرقی نداره تاب نخ نایلون اس یا زد یا حتی بدون تاب باشه؟؟؟بسیار سپاسگزارم

    پاسخ

تعقیب

  1. […] و در دو نمره ۷۰/۴۰ و ۷۰/۴۵ در بازار قابل تهیه است. نخ اسپاندکس همان نخ ترویرا است که عملیات تکسچرایزینگ روی آن انجام […]

  2. […] و در دو نمره ۷۰/۴۰ و ۷۰/۴۵ در بازار قابل تهیه است. نخ اسپاندکس همان نخ ترویرا است که عملیات تکسچرایزینگ روی آن انجام […]

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

You have to agree to the comment policy.